600/ 0
فرمت های قابل آپلود png , jpg , jpeg , gif , mp4, mkv و حداکثر حجم قابل آپلود 20 مگابایت می باشد.

فایل انتخاب شد لطفا کپشن را وارد نمایید

10
در این مقاله به ارزیابی و بررسی تمام مراحل و تغییرات رشد در سنین مختلف کودک از بدو تولد تا پیش دبستانی با عنوان طرح پایش می‌پردازیم.

ارزیابی رشد کودکان(طرح پایش کودکان)چیست؟


"طرح پایش کودکان"، طرحی پیشگیرانه و والد محور آموزش مدیریت رفتار کودکان به والدین. ( PMT: Parent management training ) است که بر اساس ارزیابی و بررسی تمام مراحل و تغییرات رشد در سنین مختلف کودک از بدو تولد تا پیش دبستان، اجرا می شود و والدین عزیز قبل از هر مرحله از تغییرات رشدی کودک، از آن مطلع و آگاه می شوند تا آمادگی لازم برای رفتار و برخورد صحیح را داشته باشند. اهداف اجرای طرح پایش کودکان، تربیت و پرورش فرزندانی آگاه، خلاق، مسئول، بانشاط، صبور، با اخلاق و توانمند است که می توانند از بیشترین ظرفیت هوشی و توان بالای مهارتها و استعدادشان استفاده کنند.بنابراین، والدین عزیز با تعهد و پشتکار و بهره جویی از جلسات مشاوره، زمینه و بستر مناسب و صحیح فرزندپروری را فراهم آورند.


تعریف مفهومی و عملیاتی " طرح پایش کودکان"

تعریف مفهومی:

" طرح پایش کودکان ": آموزش والدین در کل عبارت است از تلاشی سازمان یافته و برنامه ریزی شده که با تکیه بر نقاط قوت والدین، از اعتماد به نفس و احساس صلاحیت آنها حمایت می کند تا آنها دانش و مهارت های فرزندپروری خود را بهبود بخشند. برنامه " طرح پایش کودکان " نیز با همین هدف، برای والدین از پیش از تولد کودکان تا سن پیش دبستان قابل اجرا است. این برنامه شامل آموزش های پیش از تولد و به کارگیری فنون ایجاد دلبستگی ایمن و آموزش مهارت های فرزندپروری مثبت به والدین، افزایش سطح آگاهی والدین از مراحل رشد کودک و هماهنگ کردن رفتار والدین با ضرورت ها مراحل رشد کودک می باشد.

تعریف عملیاتی:

" طرح پایش کودکان " به صورت مشاوره حضوری و فرد به فرد اجرا می شود. در این برنامه، خدمات آموزش های پیش از تولد و به کارگیری فنون ایجاد دلبستگی ایمن ( دوران بارداری) و در سال دوم، والدین به همراه کودک خود( اختیاری)، هردو ماه و پس از آن، حدودأ هرسه ماه یک بار به مرکز مشاوره مراجعه کرده و آموزش های لازم را دریافت می کنند. در کلیه جلسات، ابتدا مشاور وضعیت تحولی کودک را بر اساس جداول از پیش تعیین شده بررسی می کند تا درباره روند مطلوب تحول کودک مطمئن شود.

نحوه ی اجرا:

برنامه "طرح پایش کودکان" به صورت مشاوره حضوری و تلفنی ، فرد به فرد در مراکز مشاوره، کلینیک ها، بیمارستان ها، مراکز بهداشت و مهد کودک ها و مدارس قابل اجرا می باشد. در این برنامه خدمات آموزش های از بدو تولد تا سال دوم، والدین به همراه کودک خود، هر دو ماه و پس از آن، حدودأ هر سه ماه یک بار تا پیش دبستان به مرکز مشاوره مراجعه کرده و آموزش های لازم را بر اساس جدول الف دریافت می کنند. در کلیه جلسات، ابتدا مشاور وضعیت تحولی کودک را، در پرونده یروانشناختی تشکیل شده از طریق جداول استاندارد رشد بهنجار کودک که هفت مهارت اساسی را در کودک با توجه به سن وی می سنجد، بررسی می کند تا درباره ی روند مطلوب تحول کودک مطمئن شود. در این مرحله چنانچه مشکلی مشاهده گردد، به والدین اطلاع داده می شود. سپس مشاور اطلاعات لازم درباره مرحله تحولی کودک را در اختیار والدین قرار داده و فعالیت ها و مهارت های لازم را به والدین آموزش می دهد. در صورت نیاز کتاب یا وسایل آموزشی مفید و بازی های متناسب به آنها معرفی می گردد. لازم به ذکر است به دلیل اهمیت نقش پدر در فرزندپروری و افزایش امنیت روانی و همچنین اعتماد به نفس کودک، حضور پدران محترم، در جلسات پایش کودکان ضروری است. در پایان، مشاور به پرسش های والدین پاسخ داده و ابهامات موجود را برطرف می کند. در فاصله بین جلسات، والدین می توانند از طریق تلفن و یا ایمیل، با مشاور خود در ارتباط باشند و اشکالات پیش آمده را با وی در میان گذاشته و راهنمایی های لازم را دریافت نمایند. یکی از مهمترین مزیت های طرح پایش کودکان نسبت به سایر روش های مشابه، حضور بلند مدت والدین در برنامه و امکان دسترسی آسان و همیشگی آنها به یک مشاور متخصص در طول سال های اول زندگی کودکان در محیط آموزشی و بصورت مشاوره تلفنی و آنلاین می باشند. آنها می توانند، هر دو ماه یک بار تا 2 سالگی و هر سه ماه یک بار تا پیش دبستان در یک جلسه مشاوره شرکت می کنند و در فاصله بین جلسات می توانند سوالاتشان را به صورت تلفنی هم از مشاور خود بپرسند. با این روش، آنها فرصت لازم برای تمرین مهارت های آموزش داده شده را دارند و اطلاعات قبل از شروع مرحله ی جدید رشد کودک به والدین، ارائه می شود و در صورت وجود ابهام یا بروز هر گونه مشکلی در اجرای آموزش ها، می توانند با مشاور خود ارتباط داشته باشند و اشکالات را برطرف نمایند.

خدمات طرح پایش کودکان:

1- تشکیل پرونده ی روانشناختی
2- ارائه ی مشاوره از بدو تولد و مشاوره ی پس از تولد و ارزیابی همه جانبه ی رشدی کودک بر اساس هفت مهارت  اساسی( شنوایی/ زبان دریافتی/ زبان بیانی/ گفتار/ شناختی/ ارتباط اجتماعی/ حرکتی )
3- پاسخ به سوالات و دغدغه های والدین
4- ارزیابی محیط کودک( وضعیت خانوادگی، اجتماعی و عاطفی ...)
5- در صورت لزوم انجام تست های هوش، نقاشی، استعدادیابی و ارزیابی مهارتها (تست نیوشا) ....
بطور معمول، فرایند مادر شدن یکی از هیجان انگیزترین و لذت بخش ترین وقایع در زندگی زنان است و اغلب سبب شادمانی چشمگیر والدین می شود، ولی به دلیل تغییرات فیزیکی و روانی ایجاد شده می تواند تنش ها و نگرانی هایی نیز به همراه داشته باشد. بنابراین فردی که تصمیم به بارداری می گیرد، باید اطلاعات درست و کاملی در این زمینه (چگونگی ارتباط با جنین و آگاهی از نیازهای او) داشته باشد و مراقبت های جسمانی و روحی را مدنظر داشته باشد و همچنین مهم است که والدین اطلاعات در زمینه ی مراحل رشدی، نیازها و چگونگی برخورد با کودک پس از تولد را نیز بیاموزند. هفت سال اول زندگی کودک، یعنی سنین پیش دبستانی، پایه و اساس شخصیت او را در جهات مختلف تشکیل می دهد و اگر این دوره با عطوفت ، همدلی و همراهی ، محبت پذیری و اقتدار عاطفی، آموزش صحیح و رشد مهارتهای شناختی کودکان همراه باشد، قوی ترین، سالم ترین و متعادل ترین ستون های تکوین سلامت جسم و روان پی ریزی می شود و این قبیل بچه ها بیشترین آمادگی روانی و ذهنی را برای یادگیری (هفت سال دوم)می یابند و آمیزه ای از محبت پذیری و آموزش پذیری، آنان را برای دوره مشورت پذیری و رایزنی با بزرگ ترها (هفت سال سوم)آماده می کند.

خلاصه ای از محتوای جلسات طرح پایش کودکان

طرح پایش کودکان: تولد تا 3 ماهگی بررسی خصوصیات روانشناختی نوزاد/ افزایش مهارتهای شناختی / توضیح درباره ی ویزگی های طبیعی و نیازهای روانی و اجتماعی وی/ تنظیم خواب / اهمیت شکل گیری اعتماد/ اهمیت تحریک حواس و ماساژ/ تمرین سینه خیز و راهنمایی مادران شاغل ...

طرح پایش کودکان: 4 ماهگی تا 6 ماهگی بررسی خصوصیات روانشناختی کودک/توضیح درباره ویژگی های طبیعی و نیازهای روانی و اجتماعی وی/ آگاهی و برخورد صحیح با پدیده اضطراب جدایی ( ترس از غریبه ها) و نکاتی در خصوص شروع غذای کمکی کودک...

طرح پایش کودکان: 7 ماهگی تا 9 ماهگی بررسی تحولات روانی، اجتماعی، جسمانی کودک/ توضیح درباره ویژگی های طبیعی و نیازهای این سن/ گفتگو با مادر در مورد مهم ترین دغدغه ها/ تمرین تاتی کردن/ تمرین آوا سازی و تبدیل آن به کلمه

طرح پایش کودکان: 10 ماهگی تا 12 ماهگی بررسی خصوصیات روانشناختی کودک/توضیح درباره ویژگی های طبیعی و نیازهای روانی و اجتماعی کودک/ بررسی درک عمق و ارتفاع/ تمرین راه رفتن...

طرح پایش کودکان: یکسال تا یکسال و 3 ماهگی ارائه ی آموزه هایی در مورد شروع استقلال خواهی، زبان آموزی، کنجکاوی/ و آموزش مادران در مورد روشهای اصلاح رفتار/ پاسخ به سوالات / بیان بروز رفتارهای معمول در این سن/ آغاز تمرین های ساده در دو زمینه ی اطلاعات عمومی و طبقه بندی کردن...

طرح پایش کودکان: یکسال و 4 ماهگی تا یکسال و 6 ماهگی بررسی تحول جسمانی، روانشناختی، اجتماعی، کلامی، شخصیتی/ ارائه توضیحات درباره غذا خوردن، بررسی تنظیم خواب، شروع پروسه ی از شیرگرفتن...

طرح پایش کودکان: یکسال و 7 ماهگی تا 2 سالگی بررسی تحول جسمانی، روانشناختی، اجتماعی، کلامی، شخصیتی/ توضیحات درباره رشد تفکر، زبان، یادگیری نظم آموزش انضباط و اصلاح رفتارهای نادرست / افزایش تمرین هایی در دو زمینه ی اطلاعات عمومی و طبقه بندی کردن به منظور افزایش مهارتهای شناختی...

طرح پایش کودکان: 2 سالگی تا 2 سال و 6 ماهگی بررسی تحولات شخصیتی کودک/ گفتگو درباره روش های برقراری رابطه صحیح و مؤثر با کودک/ شروع آموزش دستشویی رفتن/ ایجاد آمادگی برای مهد کودک رفتن/ روشهای افزایش مهارتهای جسمانی، تفکر و خلاقیت کودکان/ تمرین پذیرش قوانین و صبر...

طرح پایش کودکان: 2 سال و 7 ماهگی تا 3 سالگی بررسی تحولات شخصیتی کودک/ مهد کودک رفتن / بررسی روابط اجتماعی و مهارتهای زبانی کودک...

طرح پایش کودکان: 3 سالگی تا 3 سال و 6 ماهگی توضیح ویژگی های طبیعی کودکان/ آشنایی با روش تنش زدایی به صورت کلامی و عملی/ آموزش آداب غذا خوردن / آموزش مسائل مربوط به کنجکاوی تناسلی/ نقش آموزی جنسیتی/ کابوس دیدن کودک و روشهای اصلاح رفتار...

طرح پایش کودکان: 3 سال و 7 ماهگی تا 4 سالگی معرفی درباره بازی های مناسب این سن/ ترس های طبیعی کودک و طرز برخورد با آنها/ روشهای شکل دهی و اصلاح رفتار/ آموزش نظم و انضباط، آموزش مهارتهای خود یاری / انجام کارهای شخصی/ توجه به استعداد و علاقمندی کودک..

طرح پایش کودکان: 4سالگی تا 5 سالگی بررسی تحولات رشدی و نیازهای وی تا 6 سالگی، درباره روشهای شکل دهی رفتار، طرز برخورد با رفتارهای ناشایست و روشهای اصلاح رفتار، آموزش اعداد و لغات و زبان دوم / بررسی انجام کارهای شخصی/ بررسی تکمیل تمرین های اطلاعات عمومی و طبقه بندی کردن)رنگ ها/اشیاء/مکان ها(/ بررسی دقت و تمرکز و مهارتهای شناختی کودک...

طرح پایش کودکان: 5سالگی تا 6 سالگی بررسی تحولات رشدی و مهارتهای شناختی، اجتماعی، اخلاقی ( رشد فضایل اخلاقی) ، عاطفی (رشد همدلی و مهربانی) و خود یاری / بررسی میزان استقلال، اعتماد به نفس، صبر و پذیرش قوانین / قدرت نه گفتن/ توجه به علاقمندی های کودک و راههای پرورش آنها.

نتیجه گیری:

در بحث اهمیت رشد مهارتهای شناختی( تفکر،حافظه،پردازش،استدلال،دقت و تمرکز، سازماندهی کردن،درک مطلب و فهمیدن) در دوران کودکی، شواهد تجربی نشان می دهند که مغز سریع ترین دوره ی رشدی خود را در 3 تا 5 سال اول ( زندگی دارد. در این سالها نه تنها مغز نوزاد، بلکه جسم، ذهن و شخصیت او هم در حال شکل گیری است )ایستمن ، 1191 اما این رشد محصول تبادلات پویا و مداوم بین عوامل بیولوژیکی، ساختار ژنتیکی و خصوصیات فردی، تجربه و محیط است و بنابراین کارکرد رشدی یک فرد حاصل تبادلات بین آنهاست. (مانتیما، 2006 ). در عین حال در بسیاری از مواقع تاثیر عوامل ( زیستی، روابط و محیط با همدیگر رشد را تحت تاثیر قرار می دهد )کوهن و همکاران، 2005 مهارتهای شناختی توانایی روانی است که با روند رشد فیزیکی همراه است و به ما اجازه می دهد اطلاعات مختلف را پردازش کنیم. به عبارت دیگر توانایی تفکر و استدلال، صحبت کردن، به خاطر سپردن، سازماندهی کردن، درک و فهمیدن، بخشی از آن است که در طول دوران کودکی پرورش پیدا می کند. نتایج تحقیقات انجام شده پیرامون بهبود سلامت روان، حاکی از آن است که در فرآیندهای پیشگیری و درمان بیماریها، نقش خانواده حائز اهمیت است. منظور از توانمندسازی خانواده، کمک به خانواده است به نحوی که بتواند به توان تغییر مثبت برسد. بنابراین برای کمک به خانواده جهت کسب موفقیت باید آنان را (هدایت کرد تا قادر باشند زندگی خود )شامل تک تک اعضا را( تغییر دهند )کارداش ، 2013 بنابراین ، اجرای یک برنامه یا طرح پیشگیرانه از بدو تولد کودک، با اهداف افزایش آگاهی و دانش والدین، آموزش و آماده سازی والدین برای رفتار و برخورد صحیح در هر مرحله از رشد کودک و بکارگیری بیشترین ظرفیت هوش و استفاده بهینه از توانمندیها به خود کنترلی و رفتارهای پیشگیرانه منجر می شود که برای بهبود سلامت روان و ارتقای کیفیت زندگی ضروری است. بنابراین، با تمرین ها و بازی های مناسب در زمان درست، می توان از بیشترین ظرفیت هوشی و حافظه بهره برد که موجب تسهیل یادگیری ، افزایش توجه و تمرکز ( پیش نیاز یادگیری) افزایش عزت نفس ، شکل گیری خودپنداره ی مثبت و افزایش هیجانهای مثبت تحصیلی (افتخار، لذت، شادی و...) و درونی کردن ارزشهای زندگی، نظیر: همدلی،شادی، احترام، درستکاری و... می شود.

  • جهت ثبت کامنت ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید : ورود / ثبت نام